Medezeggenschap en toezicht:
een sterke combinatie

De voordrachtscommissaris

Veel ondernemingsraden hebben de mogelijkheid om één of meerdere kandidaten voor te dragen voor het toezichthoudend orgaan in de eigen organisatie. In de praktijk gebeurt dit nog veel te weinig. Medezeggenschapsorganen zijn huiverig of weten onvoldoende hoe dit aan te pakken. Ook kandidaten die door OR’en worden benaderd hebben de nodige vragen over de procedure en over hun toekomstige positie. In dit thema staan een aantal artikelen die voor zowel het medezeggenschapsorgaan als de voordrachtscommissaris behulpzaam kunnen zijn. 

Columns Voordrachtscommissarissen in OR Magazine

Vanuit de denktank Voordrachtscommissarissen worden regelmatig columns geschreven voor OR informatie. O.a. Trude Maas, Annelies de Groot, Edith Snoey, Tineke de Rijk, Marijke Pubben en Irene Asscher schreven al eens.

  • Tonny Groen, 'Vernieuw de medezeggenschap' (november 2019)

Toezichthouders met een kort lijntje naar de or staan op voorsprong. De or vertegenwoordigt immers de werknemers en dat zijn belangrijke stakeholders. Een or die ook informeel de weg weet te vinden naar de toezichthouder, heeft een grotere kans op strategische invloed: een win-win-situatie. Maar wat moet een toezichthouder bij problemen met de representativiteit en het draagvlak van de or, vooral wat betreft de flexwerkers, zzp’ers en (hoger opgeleide) jongeren? Dan heeft niet alleen de or een probleem maar ook de toezichthouder, want die kan haar/zijn taak niet goed uitvoeren.
Dit dilemma stond deze zomer centraal op de studiemiddag voor voordrachtscommissarissen bij de Alliantie Medezeggenschap en Governance (AMG). Het was de aanwezige toezichthouders niet ontgaan dat (onder meer door deze representativiteitsvraag) veel or’s zoeken naar vernieuwing. En dat uit recent onderzoek blijkt dat dit leidt tot diverse nieuwe werkwijzen: sneller, minder procedureel en meer de medewerkers betrekken. De toezichthouders waren het erover eens dat vernieuwing en bredere participatie mogelijk tot inclusie van verschillende groepen leidt en daarom alle lof verdient. Ze waren blij met recent onderzoek (zie de site van instituut GAK) waardoor voorbeelden beschikbaar komen. Maar men wees er ook op dat or en het toezicht ervoor moeten waken dat regie op participatie niet ten koste gaat van strategische invloed op het beleid, iets waar veel or ‘s maar niet aan toekomen. De FNV, partner in AMG, deed daar nog een schepje bovenop.Zij kondigde aan dat de FNV komt met een meetlat Medezeggenschap. Deze meetlat komt neer op oog voor waarden als democratie, onafhankelijkheid en continuïteit van de medezeggenschap.
Dat nam niet weg dat alle deelnemers het erover eens waren dat er wel een kwestie is die per organisatie om maatwerk vraagt: jonge mensen, zzp’ers en flexwerkers aan je verbinden als stakeholder. Met meer oog en inzet op de (medezeggenschaps-)mogelijkheden van deze groepen dan tot nu toe. 

Tonny Groen, FNV Beleidsadviseur Medezeggenschap en Governance

Eind dit jaar neemt Trude Maas afscheid als voorzitter van de Alliantie Medezeggenschap en Governance. Deze alliantie versterkt sinds vijf jaar de ‘driehoekdialoog’ tussen ondernemingsraad, bestuurder en toezichthouders.

'Het debat over de noodzaak van dialoog tussen ondernemingsraad (OR), bestuur en commissarissen had vijf jaar geleden zeker een impuls nodig’, zegt Trude Maas. ‘Iedereen zat in z’n eigen bubbel en de drie partijen praatten maar heel weinig gezamenlijk. Met de Alliantie Medezeggenschap en Governance (AMG, zie kader) wilden we daarin een doorbraak forceren. Geen gesprek vanuit de eigen posities en instituties meer, maar samen om tafel, vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid en met respect voor ieders rol.’ Maas, met ervaring als commissaris en toezichthouder bij meerdere bedrijven en organisaties, was de afgelopen vijf jaar voorzitter van de AMG. Tijdens de lustrumviering in december draagt ze het stokje over aan haar opvolger.

Op 1 maart 2016 is er een tweede bijeenkomst georganiseerd met een groep betrokken voordrachtscommissarissen.

Benaderd worden voor een voordracht als voordrachtscommissaris door ondernemingsraad of cliëntenraad kan op verschillende manieren gebeuren. Zo zoeken toezichthouders of de bestuurder (via via) vaak  zelf naar geschikte kandidaten.

De kwaliteit van toezicht is de laatste jaren stevig onderwerp van discussie. Er worden hoge eisen gesteld aan duurzaamheid en de toekomstbestendigheid van organisaties. Dit leidt tot een zwaardere verantwoordelijkheid voor toezichthouders.

Er bestaan veel beelden over de voordrachtscommmissaris, die tot misverstanden kunnen leiden. De voordrachtscommissaris moet (als een ‘evenwichtskunstenaar’) behendig tussen soms tegenstrijdige verwachtingspatronen heen laveren.